Terugblik 2019

De raad van commissarissen heeft veel waardering voor de voortgang die in 2019 is geboekt. We zien op een breed vlak dat de grote transformatie, die reeds eerder is ingezet, zijn vruchten afwerpt. Er gebeurt veel tegelijk en het vraagt het maximum aan veranderkracht van bestuur en medewerkers. De raad van bestuur is erin geslaagd om de spanning tussen continuïteit en oprekken van veranderingskracht in balans te houden. We hebben veel waardering voor hun inzet en de resultaten die behaald zijn. Woonzorg Nederland staat op de kaart en wordt gezien als een belangrijke partij met specifieke expertise op het vlak van ouderenhuisvesting, de klanten geven goede cijfers al valt er met betrekking tot de zakelijk klanten nog duidelijk een slag te maken, de financiële positie is gezond en we blijken een aantrekkelijke werkgever om voor te werken.

Als raad vinden wij het belangrijk dat er een goede balans bestaat tussen de basis verbeteren en versterken en tegelijk vernieuwen gericht op de strategische doelen. We constateren dat de organisatie een grote kwalitatieve stap heeft gezet. Dat betekent echter nog niet dat we klaar zijn en onze aandacht voor de processen en sturing op een lager plan kunnen komen. De ambitie van de raad en het bestuur is om niet alleen volkshuisvestelijk maar ook qua governance, proceskwaliteit en (risico)beheersing tot de koplopers van het peloton te behoren. Als grote landelijke speler voelt dat ook als stand verplicht.

De raad heeft er bij de bestuurders steeds op aangedrongen om, gezien de opgave, niet te schromen om met de voeten in de klei te gaan staan. Zij hebben terecht veel geschakeld tussen operatie en strategie. Met een verdere professionalisering van de organisatie en het management ontstaat er volgens ons in 2020 ruimte om zich meer te gaan richten op de strategie, niet voor niets publiceren we dan een mid term strategie. Dit is ook mogelijk omdat er op diverse fronten professionele versterking in de organisatie is gekomen waardoor het middenkader/senior management steviger staat. Daarmee stappen we haast organisch naar de volgende fase van volwassenheid van ons bedrijf.

De vele veranderingen en complexe vraagstukken die spelen bij Woonzorg Nederland maken een commissariaat zeer boeiend, maar ook tijdsintensief. De betrokkenheid en inzet van de leden is groot en er kan altijd een beroep op hen gedaan worden. Ondanks de waardering houdt de raad een kritische, verbetergerichte attitude die de bestuurders uitdaagt. Niet altijd makkelijk, maar beide gremia ervaren de onderlinge scherpte als positief.

De professionalisering van de organisatie betekent ook dat de raad kritisch naar zichzelf moet kijken. We hebben besproken hoe we onze toezichtvisie kunnen aanscherpen. Ook op welke specifieke aandachtpunten wij het bestuur willen bevragen en hoe onze zorg op bepaalde dossiers kan worden weggenomen en wat onze eigen rol daarbij is. Daarnaast hebben we de procedures wat betreft remuneratie geactualiseerd. Ten slotte vragen de personele wisselingen in de raad die zich in de afgelopen periode hebben voorgedaan aandacht voor teamvorming en benutting van elkaars expertise. In 2019 is Rene van de Kieft gestart als opvolger van de in 2018 vertrokken Zakia Guernina en startte Bernt Schneiders als opvolger van Willem Allertz die in 2019 afscheid nam van de Raad. We hebben een voorkeur om onze permanente educatie gezamenlijk in te vullen, leren van derden en van elkaar. Afgelopen jaar hebben we specifiek ingezoomd op de beheersing van ons onderhoud, mede omdat wij onze vragen hadden over de ontwikkeling van de kosten, lees overschrijding van budget. Ook hebben we aandacht besteed aan de planning van planmatige ingrepen en verbetering/nieuwbouw. Te veel zagen wij een groot verschil tussen ambitie en realisatie.

Gedurende het jaar 2019 zijn we als raad meegenomen op een aantal dossiers ter voorbereiding van ons mid term strategieplan. Wat moeten we bijsturen, waar zit onze onderscheidende en toegevoegde waarde, de noodzaak om onze voorraad uit te breiden gezien de enorme vraag naar betaalbare ouderenhuisvesting, hebben wij een rol in de midden huur categorie, hoe kunnen wij komen tot lokale allianties en vernieuwende woonformules? Allemaal onderwerpen die in samenhang vragen om keuzen, in 2020 verwoord in onze geactualiseerde strategie en vertaald naar de organisatie en rekening houdend met de financiële polsstok en risicobereidheid van Woonzorg Nederland.

Qua beleid en uitvoering zijn wat betreft het vastgoed de onderhoudsbeheersing en planning meerdere keren aan de orde geweest. Er vond een conditiemeting plaats, ons bezit staat er relatief goed bij, maar er is ook extern onderzocht of specifiek ouderenhuisvesting extra budget behoeft gezien de doelgroep die gehuisvest wordt. Dat blijkt zeker het geval. Door de algemene voorzieningen en in verband met veiligheidsissues is het benodigde budget 20% hoger dan van een reguliere corporatie. Deze opslag is ook verwerkt in ons meerjarenperspectief.

Een aanvullend onderwerp is de verduurzaming van het bezit dat in 2019 goed op stoom is gekomen. De raad is kritisch over het enorme onrendabele deel van de investeringen. Grotendeels omdat er geen balans is tussen het deel wat voor rekening komt van Woonzorg Nederland en het deel dat bewoners betalen, terwijl zij toch comfort en kostenbesparing ervaren. Voor een deel ook omdat er veel plannen op A-label niveau worden uitgevoerd, (we streven naar gemiddeld B-label) wat ten opzichte van de opbrengst hoge kosten met zich meebrengt. We hebben het bestuur gevraagd het beleid nog eens kritisch te bezien.

De investeringen in vastgoed lopen achter op planning. In dat opzicht zien we vergelijkbare redenen als bij onze collega’s. We hebben besproken om een reservevoorraad te vormen en het realiteitsgehalte van de planning te verhogen. Daarnaast is het bestuur gevraagd om meer eenduidigheid aan te brengen in de investeringsvoorstellen. Een bijzonder onderwerp ter goedkeuring in de raad was de woningruil met onze collega Mooiland die past binnen de optimalisering van ons portefeuille.

Andere items op vlak van beleid en uitvoering betroffen het te voeren huurbeleid, de ontwikkeling van woonformules en het operationaliseren van het veiligheidsbeleid waarbij goede stappen worden gezet. Specifieke aandacht hebben we gevraagd voor de digitale strategie, de enterprise architectuur, plan van aanpak en risicobeheersing. De introductie van een nieuw financieel pakket is niet op rolletjes gelopen. De raad vindt het van groot belang dat de ICT-vraagstukken integraal benaderd worden en mist nog een samenhangend framework waarin beleid, uitgangspunten en ICT-toepassingen met elkaar in de tijd in verband worden gebracht. Er resteren nog veel vragen bij de raad voordat we de stap willen zetten naar een nieuw ERP-systeem. Gezien de aanwezige kennis neemt de auditcommissie hier het voortouw. Het onderwerp zal in 2020 prominent op de agenda staan.

Ten slotte wordt de raad goed op de hoogte gehouden van de ontwikkeling van de organisatie. Ook spreken leden van de raad twee keer per jaar met de OR om zicht te hebben hoe alle veranderingen worden ervaren en hoe het draagvlak daarvoor is. We ervaren een constructief kritische werkrelatie tussen bestuur en medezeggenschap. Onderwerpen in de raad waren onder meer de HR-visie, de omvang van de formatie, het rollenmodel en functiehuis, medewerkerstevredenheid, de positie op de arbeidsmarkt en de Woonzorg zomeracademie.

De afgelopen jaren hebben sterk in het teken gestaan van professionalisering en zichtbaar in control komen. De kwaliteit paste niet bij de omvang, ambitie en risico’s van Woonzorg Nederland. Dit is ook uitgebreid aan de orde geweest met de accountant en de Autoriteit Woningcorporaties. De organisatie heeft een enorme slag gemaakt om de basis goed op orde te krijgen, de punten uit het herstelplan zijn behandeld en de follow up op de managementletter van onze accountant BDO is goed uitgevoerd. Ook de noodzakelijke inhaalslag op het vlak van belastingaangiften is goed op gang gekomen en wordt strak gemonitord.

Tegelijkertijd kunnen we naar onze tevredenheid gaan steunen op een in 2019 sterk verbeterde managementrapportage, waarbij de raad gevraagd had een heldere verbinding te leggen met onze strategische doelen. De raad vindt nog dat er regelmatig (te) grote verschillen bestaan tussen ambitie en realisatie en in de cijfers tussen prognose en realisatie. We hebben het bestuur gevraagd dat gat te verkleinen en goed inzichtelijk te maken hoe daarop gestuurd wordt.

We zien eveneens een voortdurende verbetering van ons risicomanagementsysteem, hetgeen op onze agenda staat voor de jaarlijkse actualisering van risico’s en beheersingsmaatregelen en het bepalen van de zogenaamde risk-appetite van Woonzorg Nederland.

Ten slotte is een geactualiseerde klachtenprocedure behandeld en goedgekeurd, die beter voldoet aan de wensen van onze huurders, verwoord door ons huurdersplatform.

Een punt van zorg blijft nog de waardering van de zakelijke huurders. We zien deze stijgen, maar gemiddeld een zes min is te laag. Dat staat hoog op de agenda van het bestuur. We hebben gevraagd te onderzoeken of dit in de vormgeving en beheersing van de klantprocessen zit en wat daar dan aan te verbeteren valt.

Anno 2020 is het zaak om van een inhaalslag over te stappen naar continu leren en verbeteren. De raad beaamt dat er nog werk aan de winkel is maar wil haar waardering uitspreken voor de behaalde voortgang wat betreft in control komen en de open dialoog waarvan sprake is.

Uiteraard is de externe context van Woonzorg Nederland continu onderwerp van gesprek tussen bestuur en raad. Een voorzichtige samenvatting is, wat we ondanks alle beperkende wetten en maatregelen die de overheid ons als corporatie oplegt wél kunnen doen en hoe wij specifiek beleid kunnen entameren gericht op de bijzonder positie van Woonzorg Nederland en de doelgroep die zij huisvest. Onverminderd de frustratie over de verhuurdersheffing en de eenzijdige behandeling van de corporatiesector.

De raad heeft in 2019, zonder aanwezigheid van bestuur, overleg gevoerd met de Autoriteit Woningcorporaties. Onderwerpen waren onder meer de kwaliteit van de governance (de zogenaamde governance check) en de voortgang van in control komen van Woonzorg Nederland. Het is goed te constateren dat er eenstemmigheid bestaat wat betreft de positieve ontwikkeling. Het zijn plezierige en ter zake doende gesprekken. De raad heeft gevraagd om de bijzondere status van het toezicht op Woonzorg Nederland te beëindigen als afsluiting van een intensieve periode.

Het WSW heeft tweemaal deelgenomen aan onze vergadering inzake het onderwerp risicobeheersing. Er was sprake van een interessante dialoog over het door ons gebruikte systeem en de wijze waarop het WSW ons risico beoordeelt in het kader van de borging. Dit heeft uitgemond in een tweede sessie waarin het WSW dieper is ingegaan op haar methodiek. De openheid die daarin betracht werd, is door ons zeer gewaardeerd.

Jaarlijks sluiten leden van de raad aan bij het overleg met het Landelijk Huurders Platform en bezoeken raadsleden de jaarvergadering en zo mogelijk regiovergaderingen. Het is elke keer weer mooi te ervaren met hoeveel inzet en drive de LHP-bestuursleden zich inzetten voor de (mede)huurders, maar indirect natuurlijk ook voor Woonzorg Nederland. Des te groter is onze zorg over het gegeven dat er gedurende het jaar interne strubbelingen zijn ontstaan binnen het LHP-bestuur. Dat leidt altijd tot verhalen en de mogelijkheid van ongewenste beschadiging van mensen. We hopen dat dit in 2020 ten goede keert.

De raad heeft met het bestuur gesproken over de systematiek van prestatieafspraken met gemeenten en lokale bewonersorganisaties. Dit gezien de bijzondere situatie van Woonzorg Nederland. We moeten als landelijke organisatie bij zo’n 175 gemeenten een bieding doen, onafhankelijk of wij daar bijvoorbeeld maar één complex hebben, de gemeente zelf niet uit is op afspraken of dat er geen woonvisie aanwezig is of een paragraaf over wonen en zorg. Als raad ligt dan de vraag voor: wat keuren wij eigenlijk goed? Gekozen is om de prestaties op wat verdere afstand te monitoren. Door de opzet van de biedingen goed te keuren (de opzet is inmiddels een uitvloeisel van ons beleid) en vervolgens meer steekproefsgewijs in te zoomen op de voortgang en resultaten.

In 2019 is gestart met de opzet van de visitatie die in 2020 wordt uitgevoerd. De raad is betrokken geweest bij de voorbereiding, de selectie van het visitatiebureau en formulering van de position paper die als startpunt moet worden opgesteld.

De raad heeft als opdrachtgever een evaluatie van de accountant BDO uitgevoerd. Dit heeft geleid tot het besluit de werkrelatie te continueren.

Als afsluiting van dit verslag memoreren we graag een bijzondere externe ontwikkeling. Woonzorg Nederland heeft meer dan 3000 woningen in het aardbevingsgebied. Vanzelfsprekend zijn we daar vroeg mee aan de slag gegaan gezien het enorme risico, allereerst voor onze bewoners qua wonen en zorg maar daarnaast voor onze financiële positie en spankracht. Een speciaal aangesteld projectteam heeft scenario’s uitgewerkt die als basis dienden voor het overleg met alle betrokken partijen en de rijksoverheid. Deze zijn doorgenomen met de raad. Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in het Groninger Zorgakkoord, waarin partijen zich committeren, ook financieel, om dit complexe probleem in gezamenlijkheid op te lossen met de bewoner/zorgbehoeftige centraal.

De raad van commissarissen heeft veel waardering voor de voortgang die in 2019 is geboekt en kijkt met vertrouwen uit naar 2020.