Voorwoord

Allesbepalend voor 2020 was Covid-19. De hele wereld kwam in de greep van het virus.
De ontwrichtende werking op de samenleving had ongekende proporties. Ook bij Woonzorg Nederland domineerde de consequenties van dit virus het gehele jaar. Het leidde tot ingrepen met grote betekenis voor onze huurders en medewerkers. Een deel van onze huurders zat opgesloten of sloot zichzelf noodgedwongen af van het contact met hun dierbaren. Medewerkers waren gedwongen vanuit huis te werken en alles ging ineens volledig digitaal.

Covid-19 maatregelen hadden grote gevolgen, maar Woonzorg Nederland heeft er ook veel van geleerd. Op allerlei terreinen heeft ‘een reset’ plaatsgevonden. Juist door ‘het gemis’ werd duidelijk hoe belangrijk sociaal contact, ontmoeting en ‘de menselijke maat’ zijn. Niet alleen om samen met onze huurders te werken aan hun woongeluk, maar ook voor de medewerkers om betekenis te geven aan een werkgemeenschap.

Het Bestuur van Woonzorg Nederland is verheugd dat de samenwerking met het nieuwe Bestuur van het Landelijke Huurders Platform (LHP) in de loop van 2020 zo duidelijk is gegroeid. We werken nu samen aan een reeks van thema’s die bepalend zijn voor de huidige en toekomstige zelfstandige en vitale huurders van Woonzorg Nederland. Het LHP heeft duidelijk aangegeven behoefte te hebben aan meer zeggenschap over en meer differentiatie in de dienstverlening van Woonzorg Nederland. Samen met het LHP zijn we begonnen uit te werken hoe we daar het beste vorm en inhoud aan kunnen geven. Woonzorg Nederland realiseerde zich verder hoe belangrijk het is om, ook meer op afstand direct met onze huurders te kunnen blijven communiceren. Daarom zijn in 2020 in nagenoeg alle complexen tv-schermen opgehangen en heeft de ontwikkeling van de Woonzorg app, waarmee we direct informatie met de huurders kunnen delen, een verdere stimulans gekregen. Op korte termijn kunnen huurders via de app ook volledig digitaal een deel van de dienstverlening van Woonzorg Nederland regelen, waaronder bijvoorbeeld reparatieonderhoud.  

Tegelijkertijd heeft de lockdown ook duidelijk gemaakt hoe groot de verantwoordelijkheid is van Woonzorg Nederland voor huurders die minder vitaal zijn, moeite hebben de regie over hun eigen leven te voeren en een groeiende zorgbehoefte hebben. Een trend die ook landelijk waarneembaar is en door collega-corporaties wordt herkend. Door de deelname aan landelijke platforms en participatie in de Taskforce Wonen en Zorg neemt Woonzorg Nederland als marktleider op het terrein van de seniorenhuisvesting en het zorgvastgoed verantwoordelijkheid. Wij beïnvloeden daarmee nieuw rijks- en gemeentelijk beleid. Samen met collega-corporaties, zorgorganisaties, zorgkantoren en gemeenten werken we samen in netwerken en geven we vorm aan lokale initiatieven. In toenemende mate komt het accent daarbij te liggen op preventie. Door input te leveren voor de Actieagenda Wonen, waaraan 34 organisaties samenwerkten, de deelname aan conferenties en publicaties heeft seniorenhuisvesting een prominente plaats gekregen. Het belang van nieuwe woonvormen waarin huurders samen zelfstandig wonen wordt inmiddels breed onderkend en ook financieel ondersteund.

Ook de noodzaak het aantal verpleeghuisplaatsen uit te breiden, heeft inmiddels brede erkenning gekregen en zal in een nieuwe kabinetsperiode een plek krijgen. Nederland heeft niet alleen een woontekort (400.000 wooneenheden in 2022), maar ook een zorgtekort. Er is te weinig verplegend personeel. Woonzorg pleit er voor om 10% van de miljoen woningen die er landelijk bij moeten komen te bestemmen voor geclusterde woonvormen. Dit levert een bijdrage aan de gewenste vermindering van het woon- (omdat dit doorstroming stimuleert) en zorgtekort.

Samen met zorgorganisaties zoekt Woonzorg naar innovaties. De organisatie staat daarnaast gereed deel te nemen in nieuwbouw. Zowel voor zelfstandige woonvormen als voor het zorgvastgoed ontwikkelen wij met partners schaalbare woonformules. Het in 2020 hiervoor opgerichte acquisitieteam komt op stoom en heeft na een besluit van de Raad van Bestuur de komende periode jaarlijks circa € 100 miljoen extra beschikbaar gekregen voor aankopen en nieuwbouwontwikkeling (circa 500 eenheden). De ontwikkelingsportefeuille omvat inmiddels zo’n 4.850 verhuureenheden.

Covid-19 heeft ook op de eigen organisatie een belangrijke impact gehad. Had Woonzorg begin 2020 nog een organisatiebreed programma klaar om meer digitaal te gaan werken, kort na de eerste lockdown werkte de hele organisatie binnen twee weken reeds volledig digitaal. Het voorgenomen programma was op dit punt dan ook niet meer nodig. Was er begin 2020 in de onderlinge samenwerking misschien nog sprake van een cultuur en gedrag van ‘eilandjes’, tijdens de coronacrisis bleek Woonzorg meer dan ooit één organisatie te zijn geworden. De samenwerking en bereidheid elkaar te helpen steeg aanzienlijk, de verbinding en betrokkenheid met onze huurders bleek keer op keer, het ziekteverzuim daalde en de noodzaak anders te gaan werken kreeg intern brede steun. Een aantal initiatieven in 2020 heeft daaraan een belangrijke bijdrage geleverd. Zonder volledig te zijn, noemen we hierbij: het succesvolle interne veranderingsprogramma Woonzorg ‘21 (gericht op het doorvoeren van verdere organisatieverbeteringen), een organisatiebreed leiderschapsprogramma, het onderzoek en de daarop volgende dialoog over ‘Soft Controls’, de ontwikkeling van Vuistregels (‘hoe werken wij binnen Woonzorg’) en de voorbereiding van het meer ‘tijd en plaats onafhankelijk werken’.

Het Bestuur is verheugd dat in 2020:

  • onze zelfstandige huurders onverminderd zeer tevreden waren en dat deze tevredenheid ruim boven het sectorgemiddelde bleef;

  • onze zorgorganisaties een betere waardering gaven voor onze dienstverlening, waarbij deze is toegenomen van juist voldoende naar bijna ruim voldoende;

  • de samenwerking met het nieuwe bestuur van het LHP is gegroeid, waarbij we in een meer nauwe samenwerking vorm en inhoud geven aan een nadere differentiatie van onze dienstverlening;

  • in nagenoeg alle focusgemeenten meer concrete onderlinge prestatieafspraken hebben gemaakt;

  • de Autoriteit Woningcorporaties de ontwikkeling in de mate van het ‘Zichtbaar in Control zijn’ na een periode van ruim vier jaar honoreerde met een teruggang naar meer normaal ‘regulier toezicht’;

  • Woonzorg Nederland een meer aantrekkelijke werkgever blijkt te zijn geworden voor kwalitatief hoogwaardige nieuwe medewerkers;

  • de achterstand bij de verduurzaming van de woningen is ingelopen;

  • de organisatie evenredig met het realiseren van de ambitie is gegroeid van circa 250 fte’s vier jaar geleden naar circa 330 fte’s nu, waarbij Woonzorg Nederland ondanks deze groei nog steeds als een efficiënte organisatie wordt beoordeeld;

  • onze medewerkers in tijden van Corona een ongehoord grote prestatie hebben geleverd;

  • met een totaal rendement over de waarde van de vastgoedportefeuille van 5,2% het jaarresultaat in totaal € 265 miljoen bedraagt, waarbij alle opbrengsten uit verhuur en verkopen volledig zijn aangewend voor uitgaven die aansluiten op de opgave en ambitie van Woonzorg Nederland.

Het Bestuur is ook verheugd dat bij al deze resultaten de organisatiekosten van Woonzorg laag zijn en blijven; ze liggen circa 10% lager dan het gemiddelde van de grootste corporaties van Nederland. Dat willen wij graag zo houden dan wel op termijn nog verder verbeteren. Langzaam maar zeker zal Woonzorg daartoe transformeren naar een netwerkorganisatie, waarin zowel intern als ook extern steeds meer in multidisciplinaire regionale en lokale teams wordt samengewerkt: Woonzorg als een ‘Team of Teams’.

Een belangrijke rol daarin spelen de lokale regieteams binnen Woonzorg, waarin op regionaal en lokaal niveau multidisciplinair wordt samengewerkt met huurders, zorgpartijen, gemeenten en andere belanghouders. Deze teams zullen meer verantwoordelijkheid krijgen voor een optimale invulling van hun portefeuilles en de dienstverlening naar de huurders.

De komende periode richt Woonzorg zich samen met haar huurders onverminderd op de verbetering van het ‘woongeluk’. Hierbij richt de organisatie zich niet alleen op bestaande huurders maar ook op de toekomstige huurders en zorgorganisaties. Samen met de huurders en medewerkers ontwikkelt Woonzorg zich door naar een moderne en eigentijdse organisatie, met werk dat betekenisvol is en waarde toevoegt, meer digitaal is, meer keuze oplevert voor onze huurders en samen met haar partners innovatief is op het terrein van Wonen, Zorg en Welzijn.

Het Bestuur is ervan overtuigd dat we alleen samen de maatschappelijke (meer)waarde van Woonzorg op landelijk niveau kunnen gaan waarmaken. Om de te realiseren maatschappelijke (meer)waarde ook beter meetbaar te maken, zal Woonzorg Nederland gefaseerd in de tijd uitgezet gaan aansluiten op de systematiek afgeleid van het zogenaamde ‘Public Value’ en de hiervoor relevante ontwikkelingen op het terrein van ‘sustainability reporting’. Hierbij willen we gefaseerd toe naar het nader normeren van deze (meer)waarde, om de activiteiten en hiervan afgeleide prestaties van Woonzorg Nederland meer te objectiveren en meetbaar te maken. In combinatie met de realisatie en hieraan gerelateerde normering wil Woonzorg Nederland zo komen tot een betere verantwoording op het terrein van haar maatschappelijke (meer)waarde.

Nadere toelichting bij de structuur van dit Jaarverslag

In het volgende hoofdstuk 1 van dit Jaarverslag over 2020 geeft de Raad van Bestuur van Woonzorg Nederland een samenvatting van de in 2020 (niet-)gerealiseerde resultaten en voorgenomen relevante activiteiten. Dit hoofdstuk wordt daarna gevolgd door het Verslag van de Raad van Commissarissen (RvC) van Woonzorg Nederland over 2020.

In hoofdstuk 3 wordt vervolgens meer in detail ingegaan op het realiseren van de (maatschappelijke) prestaties en hiervoor in 2020 (niet-)gerealiseerde activiteiten. Hoofdstuk 4 gaat nader in op het alliantiebeleid en geeft een nadere toelichting op de samenwerking in 2020 met de relevante betrokken partijen.

Afsluitend volgt in hoofdstuk 5 een toelichting op de inzet van middelen in 2020 en het hiervan afgeleide financieel jaarresultaat over 2020. Dit hoofdstuk gaat ook meer in detail in op de ontwikkeling van het risicomanagement in 2020 binnen Woonzorg Nederland.

In een bijlage van het jaarverslag gaan we in op de realisatie van onze voorgenomen regionale activiteiten en (maatschappelijke) prestaties, per regio (van de ‘12 clusters’) waarin wij actief zijn.  

Dit Jaarverslag en de financiële Jaarstukken over 2020 zijn via onze website volledig digitaal aan derden ter beschikking gesteld, waarbij de verschillende onderdelen individueel kunnen worden benaderd. De in de tekst op diverse plaatsen opgenomen verwijzingen worden hierbij geautomatiseerd gebruikt als een digitale mogelijkheid om snel naar deze informatie te kunnen doorklikken.